Prawodawca polski nie zdecydował się na odrębną ustawę arbitrażową (wzorem np. Anglii, Stanów Zjednoczonych, Hong-Kongu czy Singapuru). Przepisy o arbitrażu są zawarte w części V kodeksu postępowania cywilnego, a więc ustawy regulującej również postępowanie w sprawach cywilnych przed sądami państwowymi (analogicznie jest np. w Niemczech, czy Francji).

Arbitraż w polskim prawie: nowoczesne podejście i praktyczne korzyści

Polska dysponuje nowoczesnym ustawodawstwem arbitrażowym. Jest ono wzorowane na tzw. modelowej ustawie arbitrażowej UNCITRAL. Nasz kraj jest stroną konwencji nowojorskiej o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych wyroków arbitrażowych z 10 czerwca 1958 r. czy konwencji genewskiej o międzynarodowym arbitrażu handlowym z 21 kwietnia 1961 r.

Tylko na przestrzenni ostatniej dekady, wprowadzono do części V następujące zmiany:

• postępowanie o uznanie czy stwierdzenie wykonalności wyroku wydanego w arbitrażu zostało ograniczone do I instancji (służy jednak nadzwyczajny środek zaskarżenia – skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego);
• skarga o uchylenie wyroku arbitrażowego również jest w zasadzie rozstrzygana przez sąd państwowy w jednej instancji;
• jednoznacznie umożliwiono rozstrzyganie w arbitrażu sporów ze stosunków spółek handlowych, w szczególności spraw związanych z zaskarżaniem uchwał organów spółek;
• umożliwiono dokonanie tzw. konwersji, a więc przeniesienie danej sprawy z sądu państwowego do arbitrażu.

Ewoluujące ustawodawstwo, czyli odpowiedź prawodawcy na sygnały i zapotrzebowanie środowiska arbitrażowego

Co zatem prawo polskie umożliwia klientom arbitrażu?

• rozpoznanie sprawy w oparciu o nowoczesne ustawodawstwo;
• swobodę w wyborze prawa materialnego (właściwego) dla sporu i dużą swobodę w określeniu reguł postępowania w arbitrażu;
• szeroki zakres gwarancji procesowych (m.in. kontrolę sądu państwowego, gdy arbiter nie został wyłączony ze sprawy, czy gdy sąd polubowny bezzasadnie potwierdził swoją właściwość w sprawie);
• współpracę sądu państwowego i arbitrów w udzielaniu i wykonywaniu zabezpieczeń;
• zwiększoną pewność prawną utrzymania wyroku arbitrażowego (przesłanki uchylenia wyroku arbitrażowego przez sąd państwowy są nieliczne i restrykcyjnie interpretowane, co zapewnia stabilność orzecznictwa);
• niewielkie szanse odmowy uznania czy stwierdzenia wykonalności wyroku arbitrów, co zrównuje go z wyrokiem sądu państwowego;
• nowoczesne regulaminy stałych sądów polubownych, badających ich zbieżność z ewoluującymi zmianami części V kodeksu postępowania cywilnego.

Dzięki temu, że nasz kraj jest stroną kluczowych konwencji, takich jak konwencja nowojorska i genewska, oraz dzięki implementacji modelowej ustawy UNCITRAL, Polska oferuje solidne ramy prawne dla arbitrażu. Dzięki nowoczesnemu ustawodawstwu, klienci mogą liczyć na swobodę wyboru prawa materialnego, szerokie gwarancje procesowe oraz stabilność wyroków arbitrażowych. Polskie prawo, ewoluując w odpowiedzi na potrzeby praktyki, tworzy przyjazne środowisko dla arbitrażu, co jest korzystne zarówno dla krajowych, jak i zagranicznych podmiotów gospodarczych. Dzięki zaangażowaniu ekspertów, takich jak prawnicy Kancelarii Jabłoński Koźmiński i Wspólnicy, polskie przepisy arbitrażowe są nieustannie udoskonalane, zapewniając nowoczesne i efektywne ramy dla rozwiązywania sporów.